Welkom op deze site

Featured

Rob_113_14Deze weblog is een initiatief van natuurgids Rob Wiewel, voor natuurliefhebbers in Zoetermeer en daarbuiten. Hij is dagelijks te vinden in de Zoetermeerse groen- en recreatiegebieden. Velen zien Rob als ‘de boswachter’ en zo verschijnt hij dan ook graag bij excursies en op andere momenten; in het groen gekleed, met bijpassend hoofddeksel en met de onafscheidelijke verrekijker om zijn nek. Hij draait er niet omheen dat hij dat imago zorgvuldig koestert. “Eerlijk is eerlijk, deze rol kleurt mijn leven. Ik heb er geweldig veel plezier in,” zegt hij.

Met ruim twintig jaar excursie-ervaring, onder andere voor IVN (Vereniging voor natuur- en milieueducatie) en de Stichting Bomen Over Leven, is Rob een echt buitenmens. Jaarlijks verzorgt hij tientallen natuurexcursies voor ondermeer particulieren, scholen en bedrijven en fantastische natuurontdekkingstochten voor kinderen van 6 tot 12 jaar. Bezoek vooral ook Rob’s informatieve natuurexcursiesite www.natuurexcursies.web-log.nl en lees op de pagina Reacties hoe anderen een excursie met Rob hebben ervaren.

 

 

 

U kunt Rob op Twitter volgen via http://twitter.com/@boswachterrob.

 

 

 

 

 

Reageren kan via e-mail me, zie de linkerkolom van deze site.



Kappen in groengebieden

‘Dunning’

De ‘dunning’ van ‘groen’ in de parken en recreatiegebieden kent soms een smalle basis. Zo zouden de rigoreuze kapwerkzaamheden in het Westerpark geschieden op basis van een beeldbestek. De werkzaamheden worden uitgevoerd door een aannemer die is gekozen naar aanleiding van een openbare aanbesteding. Dat kan een aannemer zijn die goedkoop is, maar geen of weinig kennis van zaken van flora en fauna heeft.

Aannemer

Een beeldbestek is simpel gezegd een plaatje, opgesteld door ambtenaren van de gemeente Zoetermeer, waarop (globaal) te zien is hoe een bepaald bosvak eruit moet gaan zien. De aannemer  kan zelf bepalen welke bomen of struiken binnen dat bosvak tegen de vlakte gaan. Als het resultaat maar (enigzins) overeenkomt met het beeldbestek.

Kaalslag

Een bijna totale kaalslag (foto linksonder), waarbij een ‘naakte’ bosbodem overblijft, is desastreus voor bijvoorbeeld zangvogels, die struikvegetatie nodig hebben voor nestbouw, vlucht- en broedgelegenheid. Het voordeel van deze kaalslag is dat zon, licht, lucht, vocht en wind de bodem maximaal  kunnen bereiken, waardoor de kans op het ontkiemen van zaden groot is. Een kale bodem kan echter ook leiden tot massale ontwikkeling van brandnetels en bramen.

Pad 2 Westerpark) Pad 1 westerpark

Verjonging

Een andere vorm van kaalslag is de veel te rigoreuze dunning, waarbij alles op een hoop gegooid wordt en zon, licht, lucht, wind en vocht de bodem niet of nauwelijks kunnen bereiken (foto rechtsboven). Van de beoogde verjonging zal hier dan ook in eerste instantie geen sprake kunnen zijn. Hooguit na een aantal jaren, als de onderste laag takken is vergaan. Wel kan deze takkenhoop dienen als schuil-, vlucht- en broedplaats voor vogels en zoogdieren.

Verjonging, waarbij gezonde bomen, die er jaren over gedaan hebben om te worden zoals ze zijn, worden gekapt…om andere bomen meer ruimte te geven, een zeer bedenkelijke vorm van groenbeheer. Veel gekker moet het echt niet worden! Dat zieke bomen, die binnen het valbereik van een pad staan, worden weggehaald, kan ik billijken. Bomen zijn prachtig, maar veiligheid is echt belangrijk.

Uitbesteden

Eigenlijk zou je als gemeente het groenonderhoud niet moeten uitbesteden aan aannemers die geen enkele binding hebben met het groengebied waarin zij hun werk moeten doen. Tenzij het een aannemingsbedrijf betreft dat al jaren tot tevredenheid van de gemeente werkt en haar sporen heeft verdiend.

Foute beslissing

Ook is het naar mijn mening een foute beslissing van de gemeente Zoetermeer geweest om haar vaste onderhoudsmedewerkers, waaronder Hans Westerman en Willem van Paassen (in dienst van een aannemer) elders in de gemeente tewerk te stellen en weg te halen van het werk wat ze al vele jaren deden.

Duurzame houtsoorten

Tenslotte nog dit. Ten eerste wederom het beeldbestek. Een visuele voorstelling van het gewenste resultaat kan goed uitpakken. Maar een gemeente die trots is op haar ‘groen’ moet niet aan een (nieuwe) aannemer overlaten welk groen er gekapt wordt. Ik heb voorbeelden gezien van gekapt jong beukenhout in het Westerpark, terwijl de gemeente duidelijk heeft uitgesproken dat zij inzet op meer duurzame houtsoorten. Merk de te kappen vegetatie desnoods met witte stippen (spuitbus) of kalk en laat dat gebeuren door de verantwoordelijke gemeentelijke groenbeheerder of een ander met kennis van zaken. Dit schept duidelijkheid en verkleint de kans dat het verkeerde ‘groen’ wordt gekapt.

Stadsecoloog

Ten tweede. Elk plan waarbij ingrepen van betekenis plaatsvinden in het openbaar groen, zou opgesteld moeten worden onder begeleiding van de stadsecoloog, die ook een oogje in het zeil houdt bij de uitvoering ervan. Het planten van meer duurzame houtsoorten is op zich positief, hoewel niet over het hoofd gezien moet worden dat juist een gewone wilg van grote ecologische waarde is. Maar als door geld of onvoldoende gekwalificeerde inzet het groenonderhoud niet duurzaam gebeurt, ben je als gemeente niet geloofwaardig bezig.

Uw mening

Ik ben benieuwd naar uw mening over de rigoreuze kap in het Zoetermeerse openbaar groen en waarom u er zo over denkt. Ook als u juist blij bent met deze ingrijpende ‘dunning’ van bomen en struiken mag u uw mening geven. U kunt uw reactie onder dit bericht in het tekstvak plaatsen. Elke bezoeker van deze site kan uw reactie dan lezen. Wilt u uw reactie niet aan de openbaarheid prijsgeven, maar liever mailen, dan is uw mailtje welkom op: zoetermeernatuur@hotmail.com.

Pas op voor teken

Een beet van een teek heb je tegenwoordig zo te pakken. De beestjes komen al lang niet meer alleen in natuurgebieden voor. Ook in tuinen zijn ze te vinden en ze zijn zelfs al in Amsterdamse trams gesignaleerd.

Angst is een slechte raadgever. Maar het is goed om te weten wat je zelf kunt doen om de kans op een beet van een (besmette) teek te verkleinen. Meer weten? Kijk dan hier.

Tuin winterklaar maken?

Voor sommige mensen is er niets mooiers dan hun tuin ontdoen van afgevallen bladeren. Bomen en struiken worden enthousiast gesnoeid en uitgebloeide bloemen worden afgeknipt. Het geheel belandt hopelijk welgekozen in de groene container of op de composthoop. Ziezo, de tuin is -letterlijk- aangeharkt en winterklaar gemaakt. Opgeruimd staat netjes. 

Isolerende laag

Een beetje natuurliefhebber ziet dat toch anders. Bladeren mogen blijven liggen (behalve op het gras, dat anders geel wordt of zelfs gaat schimmelen) en uitgebloeide planten mogen blijven staan. Het bladafval, royaal tussen de beplanting aanwezig, bedekt de aarde en vormt zo een centimeters dikke, isolerende laag. Pissebedden en andere beestjes die in de grond leven, weten er wel raad mee. Wormen trekken de bladeren de grond in en eten ze op. In de lente is er niets meer van over. Al die beestjes die scharrelen tussen dat afgevallen blad zijn op hun beurt dankbaar voedsel voor vogels. Zo lokt u deze op een natuurlijke wijze naar uw tuin.

Bodemvruchtbaarheid

In de natuur vind je zelden een onbedekte bodem. Denk maar aan de laag bladeren in een bos of park. Uiteindelijk vormt zich door het verteerde organische materiaal, humus. Dat bevordert de bodemvruchtbaarheid. Ook bladstengels kunt u beter laten staan. Veel insecten overwinteren daarin. Die kunt u dus beter in het voorjaar afknippen dan nu. Bovendien beschermen ook dode stengels tegen strenge vorst. Het opruimen van bladeren en het weghalen van bladstengels is nu dus een onnatuurlijke bezigheid, die hooguit uw conditie ten goede komt. Bovendien komen in een strak aangeharkte tuin veel minder dieren voor. Zorg liever voor een paar rommelige hoekjes.

Snoeihout

Snoei niet alle bomen en struiken tegelijk, maar verspreid over een aantal jaren. Maak van het snoeihout wat takkenbossen. Leg het op rillen, dat wil zeggen horizontaal, tussen in de grond geslagen paaltjes. Af en toe een stok schuin steken vergroot de samenhang. Grove takken een beetje verknippen. Zo’n takkenril is goed voor de kleine flora (schimmels, zwammen) en fauna: insecten, egels, padden, nestelende vogels (roodborst, winterkoning) en voedsel zoekende vogels, muizen, spitsmuizen enzovoort. Ook is het heel handig om op deze manier van een massa takken af te komen. Een soort composthoop, maar dan anders. Er kan een jaar daarna weer bij, want hout verteert en klinkt in. U kunt ook een slordiger ogende takkenhoop maken, door losse takken gewoon op elkaar te gooien. Daar kruipen vaak padden in. Verder werkt hij hetzelfde. Het is natuurlijk in hoge mate afhankelijk van de hoeveelheid ruimte in uw tuin. Buiten de tuin een takkenril aanleggen, grenzend aan het openbaar groen, kan ook. Pon Ruiter gaf bovenstaande adviezen over snoeihout. Hij en zijn buren aan de Jachtwerf (De Leyens) legden een tientallen meters lange takkenril aan, met toestemming van de gemeente. Het resultaat is geweldig.

Sapstroom

Bomen kunnen wel in de winter worden gesnoeid, maar pas als de sapstroom volledig stilstaat, dus globaal vanaf half december tot half maart. Heesters liever in het voorjaar snoeien. Het is aan te raden snoeizagen en -tangen eerst te ontsmetten met spiritus, meent Pon Ruiter.

.

 

Op de foto: lekker veel bladafval in de tuin.

.

©Foto: Rob Wiewel

 

 

 

Volop_bladafval_in_de_tuin

Spinselmotrupsen smullen

Op steeds meer plaatsen in Zoetermeer zijn ontbladerde bomen en struiken te zien. Deze bieden een spookachtige aanblik. Het gaat hier om de jaarlijkse aantasting door de spinselmotrups, een indrukwekkend maar uiteindelijk onschuldig natuurverschijnsel. In het Streekblad van vrijdag 27 mei staat er een informatief artikel over, klik hier.

Ingrijpen door de mens (bij openbaar groen: gemeente Zoetermeer) gebeurt zelden, tenzij de aangetaste bomen en de daarin voorkomende grote aantallen rupsen woonhuizen belagen.

Onderstaande foto's zijn eind mei gemaakt in het Westerpark, © Rob Wiewel. Na de gemaakte foto's  zat ik zelf ook ònder de rupsen…

De onderste foto, eind juni gemaakt, laat zien dat bomen herstellen van de vraatzucht van de rupsen.Langzaamaan komen er steeds meer nieuwe bladeren aan de bomen.

Img_2733

Spinselmotrupsen

Img_2737

Img_2735

Img_2740

Img_2878


 

 

Bosbrandgevaar


Bosbrand02 Met de aanhoudende zon en wind en het tekort aan neerslag is het op veel plaatsen in de natuur gortdroog. In sommige regio's wordt door middel van bebording en publiciteit dan ook aandacht gevraagd voor bosbrandgevaar. Ook in de groengbieden in Zoetermeer is wat mij betreft inmiddels een waarschuwing voor (bos)brandgevaar op zijn plaats. Bladeren en takken kraken en knisperen onder je schoenzolen. Een paar buien heffen de droogte niet op.

.

Roken en gebruikmaken van open vuur, bijvoorbeeld voor een barbecue, kunt u dus beter achterwege laten. Vliegvonken kunnen moeiteloos een brand(je) doen ontstaan.

Maar ook weggegooide of achtergelaten lege glazen flesjes zijn een duidelijke risicofactor. Ze kunnen fungeren als brandglas. Raap ze op als u ze ziet en neem ze mee. Fijn als u wilt meehelpen om brand in onze natuurgebieden te voorkòmen.

Wilt u weten waar er in Nederland sprake is van een neerslagtekort of juist een neerslagoverschot, klik dan hier. De naam van deze pagina op de KNMI site is niet helemaal juist; op het kaartje van Nederland wordt immers zowel het neerslagoverschot als het neerslagtekort getoond. De getallen zonder liggend streepje ervoor geven een neerslagoverschot aan in millimeters; de getallen met een liggend streepje ervoor geven een neerslagtekort aan in millimeters. Eén millimeter neerslag staat gelijk aan één liter water per vierkante meter.

Wilt u weten hoeveel neerslag in millimeters er de afgelopen 24 uur in Nederland is gevallen, klik dan hier.

Natuurontdekkingstocht voor kinderen

Hoera, er komt weer zo’n gave natuurontdekkingstocht van ‘boswachter’ Rob aan. We gaan lekker struinen door het Buytenpark, op donderdag 7 mei. Kinderen tussen 6 en 12 jaar zijn welkom. Snel aanmelden is slim, want er kunnen maar ongeveer tien kinderen mee.

Aanmelden kan nu al (hoe eerder hoe beter, maar in ieder geval vòòr dinsdag 5 mei) per mail naar: natuurexcursies@telfort.nl, o.v.v naam en leeftijd van kind(eren) en telefoonnummer. Je ontvangt daarna een antwoordmailtje van Rob. Daarin staat waar we verzamelen, hoe laat, hoe lang het duurt, enzovoort.

Rob neemt je mee naar de mooiste plekjes, de hoogste heuvels, hij vertelt je waarom sommige bomen omgezaagd zijn, over de dieren die er leven, of ze wel of niet gevoerd worden, of ze gevaarlijk zijn of niet. We kijken of we konijnen zien en fazanten, misschien ook roofvogels en vast en zeker zangvogels.

Neem een schrift of opschrijfboekje mee en een potlood, want je gaat in ieder geval opschrijven hoeveel vogelsoorten je hebt gehoord en/of gezien.

Deze natuurontdekkingstocht kan wel twee uur duren, dus het is niks voor watjes. Als je thuiskomt ben je misschien moe (die oude ‘boswachter’ niet eens!) maar dan weet je wel veel meer over de natuur dan nu.  Er moet een volwassene mee, dus je vader, moeder, je oudere broer of zus, oom of tante, opa of oma. Ze moeten wel een beetje conditie hebben, want we zijn ongeveer twee uur zoet. Dus niks voor watjes…

Kosten: 5 euro per kind, inclusief na afloop iets te eten en te drinken. Kinderen met een jeugdnatuurpas 2008/2009 kunnen gratis mee. Wel je pas meenemen graag!!

Kosten per volwassene: 10 euro, maar indien abonnee op mailservice: 7,50 euro.

Rob heeft een leuke gezinsverrekijker te koop, nu voor slechts 15 euro. In de winkel betaalt u voor een vergelijkbare verrekijker al gauw 25 euro. Interesse? Bijvoorbeeld voor de verjaardag van uw zoon of dochter, dit jaar? Of zomaar, als zinvol extraatje? Geef dat in uw mailtje aan, dan reserveert Rob een exemplaar voor u. De verrekijker wordt geleverd in cadeauverpakking, voordat de natuurontdekkingstocht begint of na afloop, tenzij iets anders is afgesproken. Afrekenen graag contant ter plaatse.

Verrekijker_2

Prielenbos

Het Prielengebied (Prielenbos) is een vrijwel ongerept stukje natuur, ten noorden van Zoetermeer. Het is ontstaan door klei-opspuiting uit de gegraven Zoetermeerse Plas. Onder die kleilaag zat zand en dat was nodig voor de aanleg van woonwijken en wegen. Toen de klei ging drogen en inklinken ontstonden op verschillende plaatsen geulen, kreken, ook wel prielen genoemd. Er zijn destijds her en der elzen aangeplant en de waterstand wordt kunstmatig op een vrij hoog peil gehouden. Temidden van wat als puur natuur oogt, kun je dan ook op sommige plaatsen zomaar een pvc-buis uit de grond zien steken.                                                                                                            

In het gebied huizen van tijd tot tijd diverse uilen. De ransuil is er gezien en ook de bosuil. De grote bonte specht is er een trouwe gast, evenals de buizerd, die vaak boven het gebied cirkelt en ‘miauwt’. Ook de goudvink en de ijsvogel zijn in dit gebiedje gezien. Natuurlijk valt er nog veel meer te vertellen en vooral: te laten zien. Kom ook eens sfeer proeven van dit bijna natuurlijke bosgebiedje, op een steenworp afstand van een stad van circa 120.000 inwoners, waarvan nog maar heel weinigen het Prielenbos weten te vinden, laat staan kennen. Natuurgids Rob Wiewel leidt er regelmatig op aanvraag groepen volwassenen en kinderen in rond. Iets voor u? Kijk voor de mogelijkheden en kosten op www.natuurexcursies.web-log.nl

Prielenbos1

© Foto: Rob Wiewel

Buytenpark (begrazingsgebied)

Groots. Uitzicht. Ruimte. Rust. Zomaar vier kwalificaties die je moeiteloos kunt loslaten op dit meest noordelijke deel (40 hectare) van het in totaal 100 hectare grote Buytenpark. Het heuvellandschap dat zo kenmerkend is voor het begrazingsgebied in het Buytenpark is ontstaan door het storten van bouw- en sloopafval uit de Haagse regio. Dit gebeurde in de jaren tachtig en begin jaren negentig. Inderdtijd is er voor gekozen om het aangevoerde materiaal niet zo maar op een grote hoop te gooien. Na passage door de scheidings- en puinbreekinstallatie is het restant gebruikt om een zo natuurlijk mogelijk ogend heuvellandschap te scheppen. Zo ontstond een heel bijzonder gebied in het meest vlakke deel van ons land. Heuveltoppen van 20 meter boven het Zoetermeerse maaiveld leveren een prachtig uitzicht op over de dichtstbevolkte regio van Nederland en de aangrenzende polders. "Het doet me aan Frankrijk denken", is een uitspraak die regelmatig door bezoekers van het Buytenpark wordt gedaan. In tegenstelling tot het ‘binnenste’ Buytenpark wordt het ‘buitenste’ Buytenpark opengehouden door een kudde Drentse heideschapen, Gallowayrunderen en Exmoorpony’s. Op 1 juni 1996 werd het begrazingsgebied door de Zoetermeerse wethouder Roy van Hek officieel voor het publiek opengesteld.

Buytenparkfoto

© Foto: Rob Wiewel

Buytenpark (nabij woonwijk)

Dit deel van het Buytenpark ligt het dichtst bij de woonwijk Buytenwegh. ‘Neotruttig’ vinden sommigen de huidige inrichting en uitstraling van ervan. Een kwalificatie die suffigheid en saaiheid suggereert. Dat verandert direct als je vlak voor je neus, op slechts een paar meter afstand, zomaar een buizerd uit een kastanjeboom in het gras ziet neerdalen. Een sensatie! Maar ook zonder zo’n buitenkansje is dit deel van het park gewoon de moeite waard. Als je het maar wilt zien.

Binnenpark_3

© Foto: Rob Wiewel